Mediacje – co to takiego?

Mediacje, które w wielu krajach są już bardzo popularne w Polsce powoli zyskują swoją pozycję. Historia wprowadzania mediacji do Polski zaczyna się w roku 1992, zaś powstawanie ośrodków mediacyjnych to właściwie rok 1995.

Mediacje są sposobem rozwiązywania konfliktu, w którym osoby będące w sporze dążą z pomocą mediatora do satysfakcjonującego  je porozumienia. Pomoc mediatora jest szczególna, gdyż nie rozstrzyga on sporu, nie poucza, jak skonfliktowane osoby mają postępować, nie wydaje sądów. Mediator pomaga uczestnikom mediacji  nawzajem się usłyszeć, zauważyć swoje potrzeby i w atmosferze dającej poczucie bezpieczeństwa podjąć decyzje, które poprawią wzajemne kontakty. Porozumienie zawarte przed mediatorem daje bardzo duże szanse realizowania go, gdyż jest wypracowane przez zainteresowane strony.

Podstawowymi zasadami mediacji są:

  • Dobrowolność – strony podejmujące się mediacji uczestniczą w niej dobrowolnie i w każdym momencie mogą wycofać swój udział.
  • Poufność – informacje dostarczone w formie dokumentacji oraz wyrażone w trakcie spotkań są poufne i nie mogą być przekazywane przez mediatora innym osobom, podmiotom, instytucjom.
  • Bezstronność – strony podejmujące się współpracy z mediatorem mają takie same prawa i traktowane są w taki sam sposób.
  • Neutralność – Mediator zachowuje neutralną postawę wobec przedmiotu sporu i skonfliktowanych stron. Nie ocenia, nie rozstrzyga, nie mówi co należy robić, pomaga stronom wypracować ich własne rozwiązanie.
  • Akceptowalność – strony wyrażają zgodę na współpracę z mediatorem oraz akceptują zasady i reguły procesu mediacyjnego, które omawiane są na początku.
Jakie sprawy mogą być przedmiotem mediacji?

Mediacje są szansą na rozwiązanie konfliktu właściwie w każdej dziedzinie życia.

Mediacje rodzinne

  • Dla małżonków, którzy zauważyli, że tracą ze sobą kontakt, że coraz częściej pojawiają się między nimi kłótnie, że narasta wrogość.
  • Dla małżonków którzy zdecydowali się na separację lub rozwód, ale chcą dać sobie jeszcze szansę na porozumienie.
  • Dla małżonków którzy zdecydowali się na separację lub rozwód, ale chcą przed mediatorem uzgodnić sposób rozstania, plan opieki nad dziećmi, alimenty, podział majątku.
  • Dla różnych członków rodziny, którzy nie dogadują się i widzą, że w zaistniałej atmosferze samodzielnie nie są w stanie się porozumieć.

Mediacje sąsiedzkie

  • Czasem konflikt mógł narastać od wielu lat, a może pokoleń i trudno jest z niego wyjść. Nie musi dalej trwać, Mediator pomoże ostudzić emocje, spokojnie wyrazić swoje potrzeby, zauważyć je u drugiej strony i z pewnością poprawić wzajemny kontakt.

Mediacje szkolne

  • Może się zdarzyć, że kontakty między rodzicami ucznia, a nauczycielem są na tyle trudne, że zachodzi obawa, iż działa to na szkodę dziecka. Może też być tak, że problemy jakie w swojej pracy spotyka nauczyciel, pracownik, dyrektor nie dają się rozwiązać choć było już wiele prób rozmów. W każdej z tych sytuacji oraz wielu innych, których nie sposób sobie czasem teoretycznie wyobrazić mediacja może przynieść poprawę albo całkowicie uzdrowić kontakty.
  • Konflikty między uczniami to część rzeczywistości szkolnej, ale czasem stają się one tak nasilone, że mocno niepokoją i utrudniają życie społeczności szkolnej. Można poprosić o pomoc mediatora, a można też pomyśleć o dłuższym ale bardzo owocnym procesie uzdrawiania sytuacji jakim będą warsztaty z uczniami. Tu istnieją dwie możliwości: warsztaty uczące lepszej komunikacji albo warsztaty, które nauczą uczniów mediowania w ich sprawach. Ten drugi sposób pozwala przygotować uczniów do roli mediatora w ich konfliktach.

Mediacje pracownicze

Są sposobem rozwiązania konfliktu między pracodawcą a pracownikiem/pracownikami lub też między pracownikami.

Inne

Jest jeszcze wiele sytuacji, w których mediacja może być pomocna. Trudno je wszystkie wymienić,  ale zawsze warto bezpośrednio zapytać o taką możliwość.

Jakie korzyści daje mediacja?
  • Prawie zawsze poprawę relacji skonfliktowanych stron, a bardzo często pojednanie się.
  • Ugoda jest wypracowana przez obie strony i dlatego dla obu stron konfliktu jest satysfakcjonująca. Zawsze jest przecież dla człowieka ważna świadomość, że to on decyduje o tym jaki obrót przyjmują jego sprawy.
  • Czas rozmowy w atmosferze spokoju i poczucia bezpieczeństwa, która pozwala zauważyć i wyrazić swoje uczucia i potrzeby a także odreagować emocje i zmniejszyć poziom lęku, który często towarzyszy konfliktom.
  • Przywrócenie wzajemnego szacunku skonfliktowanym osobom.
  • W przypadku ewidentnej krzywdy jednej ze stron owocem mediacji może być zadośćuczynienie. Szczególnie ważne jest to, że nie jest ono narzucone ale wiąże się ze zrozumieniem i akceptacją ze strony krzywdziciela.
  • Szansa na rozpoczęcie od nowa.
  • Uczestnicy mediacji biorą odpowiedzialność za swoje postępowanie.
Mediacje a sąd

Jeżeli Sąd skierował sprawę do mediacji ugoda zawarta przed mediatorem może mieć moc prawną ugody zawartej przed Sądem. W tym celu strony powinny złożyć wniosek do Sądu o zatwierdzenie ugody. Strony mogą też taki wniosek złożyć u mediatora i wtedy on dostarcza Sądowi pełną dokumentację.
W przypadku zatwierdzenia ugody przez Sąd dalsze postępowanie może być umorzone, jeżeli Sąd uzna, że ugoda reguluje wszystkie kwestie związane ze sprawą.
Jeżeli strony zgłaszają się do mediatora przed złożeniem pozwu do sądu mogą przed mediatorem zawrzeć ugodę, w której będą zawarte wszystkie potrzebne ustalenia. Złożenie następnie pozwu do Sądu wraz z ugodą mediacyjną skutkuje najczęściej tym, że sprawa kończy się na pierwszym posiedzeniu.
Podobnie czas trwania procesu sądowego może być znacznie skrócony, jeżeli już po złożeniu pozwu lub w trakcie procesu strony dojdą do ugody przed mediatorem. Wtedy postępowanie powinno przebiegać jak to opisano wyżej w celu zatwierdzenia ugody przez Sąd.

Jak przebiegają mediacje?
  1. Spotkanie wstępne – ok. 1 godz.
    Są to osobne spotkania mediatora z każdą ze stron, podczas których mediator tłumaczy zasady i reguły mediacji oraz swoją rolę. Podczas tych spotkań mediator zapoznaje się wstępnie ze sprawą na podstawie relacji każdej ze stron. Jest to też czas na wyjaśnienie wszelkich wątpliwości.
  2. Posiedzenia mediacyjne wspólne 1,5 do 2 godz.
    Podczas tych spotkań odbywają się właściwe mediacje. Ich efektem jest porozumienie spisane  w formie ugody. W każdym momencie mediacji możliwe jest zrezygnowanie z udziału w nich. Jeżeli jest taka potrzeba uczestnicy mediacji otrzymują na piśmie projekt ugody tak, aby mogli go skonsultować ze swoim prawnikiem, rodziną lub innymi osobami. W umówionym terminie następuje ostateczne uzgodnienie treści ugody (mogą dojść jakieś propozycje zmian) i następnie jej podpisanie.
  3. Ilość posiedzeń wspólnych waha się od jednego do kilku w zależności od potrzeb.
  4. Mediator przekazuje stronom po 1 egzemplarzu podpisanej ugody .

Podsumowując: naprawdę warto skorzystać z mediacji, nawet jeśli dookoła ludzie jeszcze nie za bardzo wiedzą co to jest.  Niech zachętą do potraktowania tej metody działania na serio będą słowa H.J. Browna: Zwycięzcy robią to, czego przegranym się nie chciało.

 

Autor: Elżbieta Czuma
Mediator
Data publikacji: 19.05.2019 r.

Dodaj komentarz