Pytania do psychiatry

Odpowiada lekarz w trakcie specjalizacji z psychiatrii Angelika Słowińska

Uważam, że mam problemy natury psychicznej. Czy powinienem udać się do psychiatry czy do psychoterapeuty?

Idealną praktyką będzie zgłoszenie się w pierwszej kolejności do lekarza psychiatry, który po zbadaniu i ewentualnym zleceniu dodatkowych badań postawi diagnozę. W sytuacji, w której lekarz uzna, że nie jest wymagane leczenie farmakologiczne, może skierować pacjenta na psychoterapię. W wielu schorzeniach tj. depresja, zaburzenia lękowe (w tym zaburzenia osbsesyjno-kompulsyjne) zalecane jest podjęcie psychoterapii z równoczesnym stosowaniem leków. O wyborze metody psychoterapii u danego pacjenta powinien zdecydować lekarz.

Kiedy powinienem zgłosić się do psychiatry a kiedy do psychoterapeuty?

Bardzo trudno jest być obiektywnym co do własnego stanu zdrowia, zwłaszcza psychicznego. Dlatego gdy szukamy pomocy, warto pierwszą wizytę odbyć u lekarza psychiatry. Jeśli lekarz nie stwierdzi obecności choroby czy zaburzenia psychicznego a dostrzeże u nas trudności w funkcjonowaniu, radzeniu sobie z emocjami, problemami w relacjach może skierować nas na psychoterapię. W przypadku postawienia diagnozy psychiatrycznej zwykle potrzebne jest leczenie farmakologiczne, w wielu sytuacjach połączone z psychoterapią. Jeśli jednak w pierwszej kolejności udamy się do psychoterapeuty może on poinformować nas o konieczności zgłoszenia się do psychiatry. Nie warto obawiać się takiego scenariusza- psychiatra jest takim samym lekarzem jak inni specjaliści, leki przepisywane są tylko w niezbędnych przypadkach. I jak w każdym innym schorzeniu, nieleczone zaburzenia psychiczne mogą być fatalne w skutkach.

Czy potrzebne jest skierowanie do psychiatry?

Do lekarza psychiatry w Poradni Zdrowia Psychicznego pacjenci zgłaszają się bez skierowania.

Czy potrzebne jest skierowanie do psychoterapeuty?

W sytuacji, gdy chcemy korzystać z psychoterapii finansowanej ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia (bezpłatnej), wymagane jest skierowanie od lekarza psychiatry z Poradni Zdrowia Psychicznego. Na bezpłatną psychoterapię nie może nas skierować psychiatra z gabinetu prywatnego. Na psychoterapię odpłatną skierowanie nie jest wymagane.

Czy można stosować leki psychiatryczne i chodzić jednocześnie na psychoterapię?

W większości zaburzeń i chorób psychicznych łączenie leków z psychoterapią daje lepsze rezultaty niż jeden rodzaj terapii. Jest więc to zalecana praktyka.

Kiedy farmakoterapia jest niezbędna?

Jeśli lekarz decyduje o włączeniu leków należy uznać że są niezbędne. Psychiatra powinien udzielić informacji o orientacyjnym czasie stosowania leków, działaniach ubocznych stosowanej kuracji.

Jak długo brać leki?

Tak długo jak zaleci psychiatra. W większości chorób i zaburzeń psychicznych po wyeliminowaniu objawów chorobowych konieczne jest leczenie podtrzymujące, które zapobiegnie nawrotowi choroby. Nie należy nigdy odstawiać leków samodzielnie bez porozumienia z lekarzem.

Czy powinienem bać się brania leków od psychiatry?

Absolutnie nie. Wbrew potocznym opiniom większość leków przepisywanych przez psychiatrów nie uzależnia (leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, leki stabilizujące nastrój). Lekami z „grupy ryzyka” są leki z grupy benzodiazepin i leki nasenne, które powinny być stosowane doraźnie lub maksymalnie do 3 tygodni, przy czym popularny lek Hydroxyzyna nie uzależnia. Jeśli masz wątpliwości jakie leki stosujesz, zapytaj o to swojego lekarza.

Czy powinienem bać się skutków ubocznych leków zleconych przez psychiatrę?

Każdy lek, nie tylko psychiatryczny może powodować działania uboczne, także leki które można kupić bez recepty (np. aspiryna). Psychiatra wypisując dany lek powinien poinformować o możliwych działaniach niepożądanych. U większości pacjentów działania te nie występują lub są łagodne i przemijające (np. uczucie suchości w ustach, pocenie). Zwykle ustępują one w pierwszych dwóch tygodniach leczenia. Ważne jest by psychiatrę zawsze informować o innych chorobach (w tym alergiach) na które się leczymy i przyjmowanych lekach np. na nadciśnienie, cukrzycę, padaczkę, astmę. Wtedy psychiatra będzie mógł dobrać jak najbezpieczniejsze leki.

Myślę o odstawieniu leków. Czy mogę je samemu odstawić?

Nigdy bez porozumienia z lekarzem, z kilku powodów. Przede wszystkim dlatego, że dobre samopoczucie nie oznacza że można zakończyć leczenie (często wymagany jest okres np. 6 miesięcy, 12 miesięcy, czasem dłużej stosowania leczenia podtrzymującego). Leki stosowane są w różnych dawkach – bardzo często psychiatra powoli zmniejsza dawki stosowanych leków by nie doprowadzić do nieprzyjemnych objawów odstawiennych. Nagle zaprzestając kuracji ryzykujemy, że nasze samopoczucie znacznie się pogorszy, co więcej może dojść do nawrotu objawów choroby.

Czy psychoterapeuta może nakazać odstawić leki zalecone przez psychiatrę?

Psychoterapeuta nie powinien decydować o tym samodzielnie. Taką decyzję może podjąć lekarz po zbadaniu pacjenta i uwzględnieniu czynników ryzyka nawrotu choroby. Dobrą praktyką jest współpraca psychoterapeuty z psychiatrą celem ustalenia wspólnego programu leczenia.

Czy prawdą jest że leki od psychiatry działają szkodliwie na mózg?

Stosowanie leków zgodnie z zaleceniem psychiatry i w zaleconych dawkach nie wpływa toksycznie na mózg a wręcz „chroni” go. W większości chorób i zaburzeń psychicznych dochodzi do nierównowagi chemicznej mózgu. Leki psychiatryczne przywracają właściwy poziom aktywnych substancji w mózgu, w ten sposób eliminując objawy choroby i zapobiegają przed uszkodzeniami, które wywołuje nadmiar lub niedobór danego składnika chemicznego.

Czy mogę pić alkohol stosując zalecone przez psychiatrę leki?

Alkohol wchodzi w interakcje z wieloma lekami psychiatrycznymi i spożywanie alkoholu w trakcie leczenia nie jest zalecane. Należy pamiętać, że alkohol jest substancją oddziałującą na mózg i u osoby z zaburzeniami psychicznymi pogarsza przebieg choroby.

Czy mogę prowadzić samochód w trakcie leczenia psychiatrycznego?

W trakcie stosowania większości leków psychiatrycznych brak jest przeciwwskazań do prowadzenia samochodu i innych pojazdów, obsługi maszyn itp. Szczególną sytuacją jest sam początek leczenia oraz etap zwiększania dawek leków – wtedy może wystąpić przejściowe upośledzenie zdolności do prowadzenia pojazdów.

Czy leki będę brać do końca życia?

W większości zaburzeń psychicznych nie jest to prawdą. U większości pacjentów leków nie stosuje się dłużej niż to konieczne (wyjątkiem są tu choroby o przebiegu przewlekłym).

Czy powinienem bać się i unikać hospitalizacji psychiatrycznej?

Jeśli leczący psychiatra kieruje do szpitala, jest to uzasadnione dobrem pacjenta. To ostateczność, wynikająca z ciężkiego przebiegu choroby i konieczności szybkiego leczenia lub braku poprawy w leczeniu ambulatoryjnym. W szpitalu choremu zapewniona jest kompleksowa opieka (niezbędne badania, diagnostyka psychologiczna, psychoterapia). Nie warto więc bać się szpitala, czasem to jedyna droga do pokonania choroby.

Kiedy powinienem zgłosić się do szpitala psychiatrycznego?

Jak do każdego szpitala wymagane jest skierowanie wystawione przez psychiatrę lub każdego innego lekarza np. lekarza rodzinnego. Wskazaniem do leczenia w szpitalu jest ciężki przebieg choroby, brak poprawy pomimo leczenia w poradni przez okres kilku miesięcy. Sytuacją w której skierowanie nie jest wymagane jest zagrożenie życia pacjenta – chęć popełnienia samobójstwa, zaniedbywanie podstawowych potrzeb życiowych z powodu choroby psychicznej (jedzenia, przyjmowania płynów), agresja wobec otoczenia.

Czy prawdą jest, że w szpitalu psychiatrycznym nie ma klamek i pacjenci są zabezpieczani w kaftany bezpieczeństwa?

W szpitalach psychiatrycznych istnieją dwa typy oddziałów – oddziały otwarte oraz oddziały zamknięte. Oddział otwarty niczym nie różni się od innych oddziałów w szpitalach niepsychiatrycznych. Jak najbardziej w drzwiach są klamki, kaftanów bezpieczeństwa tam nie zobaczymy, na pewno możemy za to liczyć na profesjonalną pomoc lekarzy psychiatrów, psychologów, terapeutów. Oddziały zamknięte przeznaczone są dla chorych, którzy z powodu choroby psychicznej mogą stanowić zagrożenie dla siebie samych lub innych. Chorzy do czasu uzyskania poprawy stanu zdrowia nie mogą opuszczać oddziału zamkniętego.

Czy w szpitalach psychiatrycznych nadal wykonuje się elektrowstrząsy?

Tak, zabiegi elektrowstrząsowe nadal są uznaną metodą leczenia, ale w niczym one nie przypominają tych pokazywanych w filmie czy literaturze (zabiegi wykonywane są w pełnym znieczuleniu). Aktualnie zabiegi te stosuje się u pacjentów, u których leczenie farmakologiczne nie przyniosło efektu, a przebieg choroby jest bardzo ciężki. Na takie leczenie należy wyrazić odrębną pisemną zgodę.

Jeśli ja lub ktoś kogo znam ma intensywne myśli samobójcze, gdzie może się z nimi zgłosić by uzyskać natychmiastową pomoc?

Zawsze w takiej sytuacji można zadzwonić na pogotowie (nr tel. 999 lub 112), poinformować dyspozytora o występowaniu intensywnych myśli samobójczych i lęku o swoje życie i poprosić o wysłanie karetki. Zespół pogotowia przewiezie pacjenta do najbliższego szpitala psychiatrycznego na badanie psychiatryczne. Zawsze też można zgłosić się na Izbę Przyjęć szpitala psychiatrycznego celem konsultacji z lekarzem psychiatrą. Psychiatra ocenia od kiedy występują myśli samobójcze, ich intensywność, ryzyko podjęcia próby samobójczej oraz czy myśli samobójcze występują w przebiegu choroby psychicznej. Nie zawsze obecność myśli samobójczych jest objawem choroby psychicznej i wskazaniem do hospitalizacji psychiatrycznej ale zawsze należy traktować je poważnie i nie zwlekać z szukaniem pomocy.

Czy można raz na zawsze wyleczyć się z zaburzeń psychicznych?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Można ogólnie wyróżnić trzy rodzaje przebiegu chorób psychicznych – 1) w życiu występuje tylko jeden epizod choroby, nie ma nawrotów; 2) pojawiają się kilka epizodów choroby przedzielone okresami dobrego funkcjonowania (mogą to być miesiące, a nawet lata) 3) choroba ma postać przewlekłą, objawy występują cały czas jednak nie zawsze w takim samym nasileniu. Z uzyskanych wyników badań wiadomo, że stosowanie leków psychiatrycznych znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia nawrotu większości chorób i zaburzeń psychicznych. Dlatego u każdego leczonego pacjenta, pomimo uzyskania dobrego samopoczucia, należy przez okres minimum kilku miesięcy kontynuować leczenie podtrzymujące.

Angelika Słowińska – lekarz w trakcie specjalizacji w psychiatrii, absolwentka wydziału lekarskiego Uniwersytetu Medycznego. Od 2011 r. odbywa szkolenie specjalizacyjne z dziedziny psychiatrii w Klinikach Psychiatrii CSK IS UMed w Łodzi. Członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Redaktor
4 COMMENTS
  • Daniel

    No proszę. Autor plus 5.

  • anna

    Witam! Chciałam zapytac bo ostatnio nie mam spokoju bo pewna osoba z rodziny ustala mi przyszłosc co i jak,i nie daje spokoju,a ja jestem dorosła i mam swoje zycie ,a mówienie do Niej nie pomaga ,wiec co robic,dziekuje i pozdrawiam

    1. Redaktor

      Witam,
      wydaje się, że porusza Pani problem stawiania granic. Zachęcam do lektury książki Marii Król – Fijewskiej „Stanowczo, łagodnie, bez lęku”. Tam będzie Pani mogła znaleźć praktyczne informacje jak takie granice bezpiecznie stawiać.

  • cmp

    BTW niema się co bać wizyty u psychiatry pozdro

Dodaj komentarz